Sevgili okuyucularımız, SGK nın bütçesi genel bütçe dışında özerk bir bütçedir. Ancak genel bütçenin yarısı kadar yaklaşık bütçesi var. Bu nedenle SGK nın gider kaybı çok önemli. İki temel gider kaybı var. İlki kayıtışı çalıştırma, diğeri de sahte işyerlerinde çalışmayan kişileri sahte sigortalı olarak sisteme girilmesi. Bu hafta kısaca sahte işyerlerinden bahsederek yazımıza başlamak istiyorum. Sosyal Güvenlik Denetmenlerince yapılan açıklamalara göre 2023 yılında 20.411 kişinin kayıt dışı çalıştırıldığı, 85.433 kişinin de sahte sigortalı olarak bildirildiği tespit edilmiş. Tespit edilen sahte işyeri, başka bir anlatımla paravan işyeri sayısı ise 1.533.
Gelinen noktada tespit edilen sahte sigortalı sayısının kayıt dışı çalışan sayısından 4 kat daha fazla olduğu dikkate alındığında, sahte işyerleri ile sahte sigortalıların SGK’nın en başta gelen sorunu olduğunu söylemek sanırım yanlış olmayacaktır. Ayrıca her ne kadar kusurlu olsalar da sahte sigortalıların önemli bir kısmının mevcutta emekli aylığı alan kişiler olduğu ve sahte bildirim yapılan 3-5 ay veya birkaç yıla ait hizmetlerin iptali sonrası aldıkları aylıkları faiziyle birlikte ödeyecek olmaları nedeniyle bu vatandaşların çoluğuyla çocuğuyla birlikte yaşayacakları sorunları da göz ardı etmemek gerekir.
Bu bakımdan özellikle sahte işyerlerinin ve bu işleri organize eden kişilerin bir an evvel tespit edilmesi önemli. Aksi halde, tespit ne kadar geç yapılırsa SGK ve Hazinenin uğrayacağı zarar da vatandaşın iade etmesi gereken aylık miktarı da o kadar artacaktır. Ne var ki bu işyerlerini yöneten şebekelerle, çetelerle mücadelenin yalnızca sosyal güvenlik denetmenlerinin canını dişine takarak gösterdiği kişisel çabalarıyla sonuçlandırılmasının mümkün olmadığı da ortadadır. Sahte işyeri sayısının mevcutta tespit edilenin çok daha üzerinde olabileceği de göz önünde bulundurulduğunda, eğer ki bu dolandırıcılara karşı kısa süre içinde etkin bir sonuç alınması isteniyorsa mücadeleye topyekûn girilmeli, SGK ve vergi müfettişleri hatta meslek mensupları da bu mücadelede yer almalıdır. Bu hafta yazımızın sonunda BAĞ-KUR sigortalıları ile ilgili bazı sorulara cevap vereceğiz
Mülga BAĞ-KUR Sigortalıları İle İlgili Önemli Sorular Ve Cevapları
1-Yaşlılık Sigortasından Sağlanan Yardımlar Nelerdir?
Yaşlılık aylığı bağlanması ve yaşlılık toptan ödemesi yapılmasıdır. Emeklinin vefatından sonra dul ve yetimlerine şartları müsaitse ölüm aylığı bağlanmasıdır.
2-Yaşlılık Aylığına Hak Kazanmak İçin Hangi Şartları Yerine Getirmek Gerekmektedir?
5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden önce sigortalı olanların yaşlılık aylığına hak kazanma koşulları 1479 ve 2926 sayılı kanun hükümlerine göre belirlenmektedir. 1479 sayılı Kanuna tabi malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına prim ödeyenlerin, bu sigorta kollarından aylığa hak kazanıp kazanmadıklarının tespitinde; belli bir yaşa ulaşma, belli bir süre prim ödeme, sigortalılığa esas faaliyetine son verip vermeyeceğini beyan ettikten sonra, Kurumumuzdan yazılı istekte bulunması gerekmektedir. Ayrıca, 4/1-(b) sigortalılarının yaşlılık aylığından yararlanabilmesi için yazılı istekte bulunduğu tarih itibariyle kendi sigortalılığı nedeni ile genel sağlık sigortası primi dahil prim ve prime ilişkin borcunun olmaması gerekmektedir.
3-Yaşlılık Aylığı Ne Zaman Başlar?
Sigortalıların aylığa hak kazanma şartlarını yerine getirmeleri halinde aylıkları, yazılı istek tarihini takip eden aybaşından itibaren başlamaktadır.
4-Hem SSK hem BAĞ-KUR Kapsamında Hizmetlerim Var. Tarafıma Hangi Statüden Aylık Bağlanır?
01 Ekim 2008 ve sonrasında ilk defa sigortalı olanlar çalışma hayatı boyunca en fazla hizmetinin bulunduğu statüden emekli olacaktır. Bu tarihten önce sigortalı olanlar ise son yedi yıllık fiili hizmet süresi içinde fiili hizmet süresi fazla statüden, hizmet sürelerinin eşit olması halinde ise eşit hizmet sürelerinden sonuncusunun tabi olduğu statüden bağlanır.
5-5510 Sayılı Kanunun Yürürlüğe Girdiği Tarihten Önce Sigortalı Oldum Ve 4 (B) Kapsamında Yaşlılık Aylığı Alıyorum. 4(a),(b),(c) ye Tabi Olarak Çalışmaya Başlamam Halinde Aylığım Kesilir Mi?
İlk defa 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sigortalı olan ve tarafına 4(b) kapsamında yaşlılık aylığı bağlanan sigortalı 4(a) kapsamında çalışır ise aylığı kesilmez ve prime esas kazançları üzerinden sosyal güvenlik destek primi kesilir. Yaşlılık aylığı almaktayken 4 (b) kapsamında sigortalı olanların 1/3/2016 tarihinden itibaren tercihlerine göre aylıkları kesilir ve hakkında tüm sigorta kolları
uygulanır ya da aylıkları kesilmez ve sigortalı sayılmazlar. 4(c) kapsamında çalışılması durumunda 5335 sayılı Kanun gereği aylığı kesilir ve hakkında tüm sigorta kolları uygulanır.
6-Emekliyim Tüm Sigorta Kollarına Tabi Olarak Çalışmaya Başladım. İşten Ayrıldığımda Emekli Aylığım Tekrar Nasıl Bağlanır? Tekrar Hesap Edilir Mi?
Yeni aylık, eski aylığın kesildiği tarihten sonra aylıklara yapılacak artışlar uygulanarak yeni aylık başlangıç tarihi itibarıyla bulunan tutarı ile emeklilik sonrası çalışmaya ait kısmi aylığın toplamından oluşur.
7-Aylık Artış Oranları Nasıl Belirlenir
Kurumumuzca bağlanan aylıklar, her yılın Ocak ve Temmuz tarihlerinden geçerli olmak üzere bir önceki altı aylık döneme ait TÜFE oranı kadar artırılır. Son olarak borçlanma yapacak olan okuyucularımıza Haziran ayı bitmeden yapmalarında fayda olduğunu hatırlatmak istiyorum. Aksaray’daki Emeklilik ofisimizde yurtdışında çalışan vatandaşlarımızın borçlanma işlemleri; durumları titizlikle incelenerek emekliliklerine yetecek kadar borçlanma yapmaları sağlanmaktadır. Gelecek hafta görüşmek üzere hoşça kalın efendim. Hepinize sağlıklı günler diliyorum.