Anadolu’nun önemli geçiş noktalarından biri olan Aksaray, farklı kültürlerin izlerini yalnızca taş yapılarında değil, sofralarında da yaşatıyor. Tahıl, et, süt ürünleri ve hamur işlerinin ağırlıkta olduğu Aksaray mutfağı geniş bir lezzet kültürüne sahip.
Şehre ilk kez gelenlerin en çok merak ettiği soruların başında ise “Aksaray’da ne yenir?” geliyor. Bu sorunun tek bir cevabı yok. Ancak bazı lezzetler var ki Aksaray mutfağını tanımak isteyenlerin mutlaka denemesi gerekiyor.
Aksaray’ın en meşhur yemeği nedir?
Aksaray mutfağının öne çıkan lezzetleri arasında Aksaray Şerbetli Pidesi, Aksaray Tahinlisi, Aksaray Tavası, bamya çorbası, papara, soğanlama, sıkma, dolma mantı, arabaşı, çiğleme, höşmerim ve dolaz bulunuyor.
Aksaray Şerbetli Pidesi: Pide deyip geçmeyin
Aksaray’a gelip de şerbetli pideyi denemeden dönmek, şehrin mutfak kültürünün en dikkat çekici tatlarından birini kaçırmak anlamına geliyor.
Klasik pide görüntüsüne sahip olsa da lezzeti oldukça farklı. Coğrafi işaret tesciline göre Aksaray Şerbetli Pidesi; lor peyniri, yağlı eritme peynir ve yörede “göğ” olarak adlandırılan küflü peynirle hazırlanıyor. Taş fırında meşe odunu ateşinde pişirilen pideye sıcakken tereyağı sürülüyor, ardından dilimlenip üzerine şerbet dökülerek servis ediliyor.
Üstelik yalnızca tatlı niyetine düşünmemek gerekiyor. Aksaray’da geleneksel olarak özellikle kahvaltıda da tüketiliyor.
Aksaray Tahinlisi: Kahvaltının güçlü alternatifi
Aksaray’ın bir diğer tescilli lezzeti ise Aksaray Tahinlisi. İsminden de anlaşılacağı gibi tahin, bu lezzetin başrolünde. Özel amaçlı ve kepekli buğday unu, maya, şeker, su, tahin ve yağlarla hazırlanan hamur, tahinli harçla buluşturuluyor ve taş fırında pişiriliyor. Hamurun yufka şeklinde açılıp rulo haline getirilmesi ve kendine özgü biçimde hazırlanması da bu lezzetin ayırt edici özellikleri arasında.
Aksaray Tavası: Sofranın başrolü
Et yemekleri denildiğinde ise Aksaray Tavası öne çıkıyor. Aksaray mutfağının et ağırlıklı yemekleri arasında yer alan tava, özellikle geleneksel sofraların güçlü lezzetlerinden biri.
Şehirde “Aksaray’da ne yenir?” diye sorulduğunda, et sevenlerin listesine Aksaray Tavası’nı eklemesi boşuna değil.
Bamya çorbası: Özel gün sofralarının vazgeçilmezi
Aksaray mutfağında çorbanın da ayrı bir yeri var. Bunların başında ise bamya çorbası geliyor. Bamya çorbası, klasik bamya yemeğinden farklı olarak daha sulu hazırlanıyor. Özellikle Ramazan ayında, bayramlarda ve özel günlerde misafirlere ikram edilen geleneksel lezzetlerden biri olarak biliniyor.
Papara: İsmi kadar farklı bir lezzet
Aksaray mutfağının daha az bilinen ancak oldukça karakteristik yemeklerinden biri de papara.
Yemeğin temelinde kuru ekmek bulunuyor. Yeşil soğan ve salça yağda kavruluyor, hazırlanan karışım kuru ekmeklerin üzerine dökülüyor ve içerisine çökelek ekleniyor. Sıcak servis edilen papara, özellikle Anadolu'nun israfı önleyen geleneksel mutfak anlayışını da yansıtan yemeklerden biri.
Soğanlama: Az malzemeyle güçlü lezzet
Aksaray’ın ev mutfağında öne çıkan yemeklerden biri de soğanlama. Adından da anlaşılacağı üzere soğanın başrolde olduğu bu yemek, yörede bilinen geleneksel tatlardan biri. Aksaray mutfağının tahıl ve tarımsal ürünlerle güçlü bağının sofraya yansıyan örneklerinden biri olarak dikkat çekiyor.
Sıkma ve şepe: Aksaray mutfağının hamur işi tarafı
Aksaray mutfağını yalnızca et yemekleri ve tatlılarla düşünmek eksik olur. Sıkma ve şepe de yöresel mutfağın önemli hamur işlerinden. Şepe, küçük ölçülerde açılıp pişirilen yufka olarak tanımlanırken sıkma, daha büyük açılan hamurun içerisine tereyağı, çökelek veya peynir konularak dürüm haline getirilmesiyle hazırlanıyor. Özellikle yöresel kahvaltı kültürünü merak edenlerin karşısına çıkabilecek geleneksel tatlardan.
Dolma mantı ve arabaşı da listede
Aksaray mutfağında hamur işi denildiğinde dolma mantı ve arabaşı da unutulmamalı. Ana yemeklerin ardından sıra tatlılara geldiğinde de seçenekler oldukça fazla.
Çiğleme, dolaz, höşmerim, sarığı burma ve şeker böreği Aksaray mutfağının öne çıkan tatlıları arasında.
Çiğleme; kaymak, un ve suyla hazırlanırken dolaz, kavrulan unun sütle buluşturulmasıyla hazırlanıyor ve üzerine tereyağı ekleniyor. Höşmerim ise un, şeker ve tereyağıyla yapılan sıcak tatlılardan. Sarığıburma da katmer olarak bilinen geleneksel tatlılardan biri.
Aksaray Şeker Böreği de tescilli
Aksaray’ın tatlıları arasında Aksaray Şeker Böreği ayrıca dikkat çekiyor. Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtlarında 1089 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak kayıtlı olan ürün; şerbetli bir tatlı ve kalburabastıya benzer gözenekli yapısıyla biliniyor.
Aksaray’a giden ne yemeli?
Eğer Aksaray’a kısa süreliğine geldiyseniz ve bütün bu yemekleri deneme fırsatınız yoksa, şerbetli pide ve tahinliyi mutlaka listenize alın. Ana yemek için Aksaray Tavası, geleneksel bir çorba deneyimi için bamya çorbası, daha farklı bir yöresel tat için papara; tatlıda ise şeker böreği, dolaz veya höşmerim tercih edilebilir.
Çünkü Aksaray mutfağının asıl özelliği tek bir “meşhur yemek” çıkarmasından çok, tahıl, hamur işi, et, süt ürünleri ve tatlıları aynı mutfak kültüründe buluşturması.
Kısacası Aksaray’ı gezmek için Ihlara Vadisi’ni görmek, Sultanhanı Kervansarayı’nı ziyaret etmek kadar, şehrin sofrasına oturmak da ayrı bir deneyim.
Aksaray’a yolunuz düşerse, “Burada ne yenir?” sorusunun cevabını sadece bir yemekle sınırlamayın. Çünkü bu şehirde keşfedilecek asıl şeylerden biri de sofranın kendisi.