Her yıl 14 Kasım'da kutlanan Dünya Diyabet Günü, diyabet hastalığına ilişkin toplumsal farkındalığı artırmak ve hastalıkla mücadelede erken teşhisin önemini hatırlatmak amacıyla dünya genelinde çeşitli etkinliklerle gündeme geliyor. 1991 yılında Uluslararası Diyabet Federasyonu ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından başlatılan farkındalık günü, 2006 yılında Birleşmiş Milletler tarafından da resmî gün olarak kabul edildi.
Dünya Diyabet Günü'nün 2024-2026 dönemi teması "Diyabet ve Esenlik" olarak belirlenirken, 2025 yılı özelinde ise diyabet ve işyeri konusuna dikkat çekiliyor. Diyabetli bireylerin çalışma hayatında ihtiyaç duydukları sağlık hizmetlerine ve desteğe erişebilmesi, hastalıkla sağlıklı bir yaşam sürdürebilmeleri açısından önem taşıyor.
Dünyada diyabetli sayısı 589 milyona ulaştı
Uluslararası Diyabet Federasyonu'nun 2024 yılı verileri, hastalığın ulaştığı boyutu gözler önüne seriyor. Dünya genelinde yaklaşık 589 milyon kişi diyabetle yaşarken, bu kişilerin dörtte üçü düşük ve orta gelirli ülkelerde bulunuyor. Diyabetli bireylerin yaklaşık yarısı ise hastalığından habersiz yaşıyor.
Çalışma hayatında bulunan diyabetli kişi sayısı 430 milyona ulaşırken, mevcut projeksiyonlar önümüzdeki yıllarda tablonun daha da ağırlaşabileceğini gösteriyor. Tahminlere göre 2050 yılında her 8 yetişkinden 1'inin diyabetli olması, dünya genelinde hasta sayısının 853 milyona yükselmesi bekleniyor. Bu artışın sağlık sistemleri üzerindeki ekonomik yükü de büyütmesi öngörülüyor.
Tip 2 diyabette risk faktörlerine dikkat!
Diyabet vakalarının yüzde 90'ından fazlasını tip 2 diyabet oluşturuyor. Kentleşme, yaşlanan nüfus, fiziksel aktivitenin azalması, aşırı kilo ve obezitenin yaygınlaşması hastalığın artışında önemli rol oynuyor.
Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü'nün diyabetle mücadele kapsamında öne çıkardığı temel konular arasında sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, obezitenin önlenmesi ve erken tanı yer alıyor. Özellikle tip 2 diyabetin önlenmesinde değiştirilebilir risk faktörlerine yönelik tedbirlerin alınması büyük önem taşıyor.
Diyabetin erken dönemde tespit edilmesi ve uygun tedavinin sağlanması, hastalığa bağlı kalp ve damar hastalıkları başta olmak üzere çeşitli sağlık sorunlarının önüne geçilmesine veya bu sorunların geciktirilmesine yardımcı olabiliyor.
Türkiye'de diyabetle mücadele programı sürüyor
Türkiye'de diyabetle mücadele çalışmaları uzun yıllardır ulusal programlar kapsamında yürütülüyor. 1989 yılında ilan edilen St. Vincent Bildirisi, Türkiye tarafından 1992 yılında imzalanırken, 1994 yılında Sağlık Bakanlığı öncülüğünde Ulusal Diyabet Programı hayata geçirildi. Çalışmalar bugün
Türkiye Diyabet Programı kapsamında devam ediyor.
Programla diyabet konusunda politika geliştirilmesi, hastalığın önlenmesi ve erken teşhis edilmesi, diyabet ve komplikasyonlarının etkin tedavisi, çocukluk çağı diyabet bakımının geliştirilmesi ve tip 2 diyabet ile obeziteyle mücadele hedefleniyor.
Türkiye Diyabet Programı, obezitenin önlenmesi amacıyla yürütülen Sağlıklı Beslenme ve Hareketli Hayat Programı ile de destekleniyor.
14 Kasım Dünya Diyabet Günü dolayısıyla yapılan farkındalık çağrısında, diyabetin yalnızca bireysel değil, toplumsal bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekiliyor.
