Şirket aracını kullanan sigortasız sürücüler için yeni döneme girildi. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), trafik denetimlerinde şirket adına kayıtlı araçları sigortasız kişilerin kullandığının belirlenmesi halinde uygulanacak süreci değiştirdi.
Arkadaşa araç vermekle kaçak işçi çalıştırmak ayrılacak
Yeni uygulamayla aracını bir arkadaşına ya da yakınına kullandıran kişiler ile sigortasız işçi çalıştıran işletmelerin birbirinden ayrılması amaçlanıyor. İncelemede sürücünün şirket çalışanı olup olmadığı, aracın hangi amaçla kullanıldığı ve taraflar arasında iş ilişkisi bulunup bulunmadığı değerlendirilecek.
Trafik denetimlerinde SGK kontrolü yapılıyor
SGK ile emniyet birimleri, 2021'den bu yana şirket üzerine kayıtlı ticari araçları kullanan kişilerin sigortalılık durumunu kontrol ediyor.
Trafik ekipleri tarafından yapılan denetimlerde sürücünün sigortasız olduğunun belirlenmesi halinde hazırlanan tutanaklar SGK'ya gönderiliyor. Araç plakası, sürücünün kimlik bilgileri, denetimin yapıldığı yer ve tarih gibi bilgilerin yer aldığı belgeler, kurum tarafından kayıt dışı istihdam yönünden inceleniyor.
Sürücü ve araç sahibi ifadeye çağrılacak
Yeni uygulamanın dikkat çeken noktası, yalnızca trafik tutanağına dayanılarak işverene doğrudan idari yaptırım uygulanmaması oldu.
Sürücü ile şirket arasında daha önce kayıtlı bir çalışma ilişkisi bulunmaması durumunda dosya SGK denetmenlerinin incelemesine gönderilecek. Bu aşamada hem aracı kullanan kişinin hem de araç sahibi şirket yetkilisinin ifadelerine başvurulabilecek.
İnceleme sonucuna göre işlem uygulanacak
İnceleme sonucunda gerçek bir işçi-işveren ilişkisi ve sigortasız çalışma tespit edilmesi halinde gerekli SGK işlemleri uygulanacak.
Sigortasız çalışmanın süresi nasıl hesaplanacak?
Düzenlemeyle kayıt dışı çalışmanın başlangıç tarihi ve süresinin hesaplanmasına ilişkin esaslar da belirlendi. Aynı işyerinde çalışıldığını gösteren birden fazla belge varsa en eski tarihli tespit, işe başlama tarihi kabul edilecek.
Şirketlere 198 bin 180 liraya kadar ceza
Yapılan incelemede sigortasız işçi çalıştırıldığı belirlenirse şirketleri yüksek tutarlı idari para cezaları bekliyor. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102'nci maddesi kapsamında, sigortasız çalışan için işe giriş bildirgesinin yasal süresinde verilmemesi halinde 66 bin 60 liraya kadar idari para cezası uygulanacak.
Aynı ihlalin bir yıl içerisinde tekrarlanması halinde ise her bir sigortasız çalışan için ceza tutarı 198 bin 180 liraya ulaşacak.
Bunun yanı sıra çalışanın aylık prim ve hizmet bildirimlerinde gösterilmemesi, ücret bordrosunda yer almaması veya işyeri kayıtlarının geçersiz sayılması gibi durumlarda ilave cezalar da söz konusu olabiliyor. Uygulanacak yaptırımlar, tespit edilen ihlalin türüne ve sayısına göre değişkenlik gösteriyor.
Kiralık araçta yazılı sözleşme şart
Şirket araçlarının kiraya verilmesi halinde farklı bir değerlendirme yapılıyor. Kiralanan aracı kullanan kişi, aracı kiralayan gerçek ya da tüzel kişi tarafından sigortalı olarak çalıştırılıyorsa, araç sahibine yalnızca bu kullanım nedeniyle kayıt dışı istihdam cezası verilmiyor. Ancak bunun belgelenmesi için kiralamanın taraflarca imzalanmış yazılı bir sözleşmeyle yapılması gerekiyor.
